Տոկոսադրույքը ֆինանսական աշխարհի առանցքային մեխանիզմներից մեկն է։

Գրեթե յուրաքանչյուր ֆինանսական որոշում՝ վարկի ներգրավում, խնայողությունների կուտակում կամ ներդրումների իրականացում, որևէ կերպ առնչվում է տոկոսներին։ Անհատները, ընկերությունները և ներդրողները մշտապես գործ ունեն տոկոսների հետ, և այդ պատճառով դրանց աշխատանքի սկզբունքները հասկանալը կարևոր է յուրաքանչյուրի համար, ով առնչվում է ֆինանսների հետ։

Տոկոսադրույքի երկու հիմնական տեսակ կա՝ պարզ և բարդ։

Պարզ տոկոսադրույքի դեպքում եկամուտը հաշվարկվում է բացառապես սկզբնական ներդրված գումարի (մայր գումարի) վրա։ Սա նշանակում է, որ յուրաքանչյուր ժամանակահատվածում (ամիս, տարի) ստացվող տոկոսագումարը մնում է հաստատուն և չի փոփոխվում, քանի որ կուտակված տոկոսները չեն ավելացվում մայր գումարին՝ նոր տոկոսներ ձևավորելու համար։

Օրինակ՝ եթե ներդնում եք 100,000 դրամ՝ տարեկան 10% պարզ տոկոսադրույքով, ապա ամեն տարի եկամուտը կկազմի հավասարապես 10,000 դրամ՝ անկախ ներդրման տևողությունից։

Ի տարբերություն պարզ տոկոսի՝ բարդ տոկոսադրույքը թույլ է տալիս եկամուտ ստանալ ոչ միայն սկզբնական ներդրման, այլև արդեն իսկ կուտակված տոկոսագումարների վրա։ Սա «կապիտալացման» կամ կուտակման (compounding) գործընթացն է, երբ վաստակած գումարը սկսում է ստեղծել նոր եկամուտներ։

Ժամանակի ընթացքում այս մեխանիզմը հանգեցնում է ներդրված միջոցների արագացված աճի, քանի որ յուրաքանչյուր հաջորդ փուլում տոկոսը հաշվարկվում է ավելի մեծ գումարի վրա։ Հենց սա է պատճառը, որ բարդ տոկոսադրույքը հաճախ անվանում են «ձնագնդի էֆեկտ»։

Արի համեմատենք։

Ենթադրենք դու ունես 100 դոլար և ցանկանում ես այն ներդնել։ Քեզ առաջարկվում է երկու տարբերակ.

• Հաշիվ A — 10% պարզ տոկոսադրույք
• Հաշիվ B — 8% բարդ տոկոսադրույք

Առաջին հայացքից շատերը կարող են մտածել, որ 10% տոկոսադրույքով տարբերակը ավելի շահավետ է, քանի որ տոկոսը ավելի բարձր է։ Սակայն երկարաժամկետ արդյունքը ցույց է տալիս լրիվ այլ պատկեր։

Եթե դու ներդնես 100 դոլար 10% պարզ տոկոսով և 20 տարի ժամկետով, ապա վերջնական գումարը կհաշվարկվի հետևյալ բանաձևով. 

A = P(1 + rt)

P — սկզբնական գումար

r — տոկոսադրույք

t — ժամանակ

100(1 + 0.1 × 20) = 300 դոլար

20 տարի անց գումարը կդառնա 300 դոլար։

Այժմ դիտարկենք 8% բարդ տոկոսը.

Չնայած տոկոսադրույքը ավելի ցածր է, բարդ տոկոսով ներդրումը աճում է մինչև 466 դոլար, որը զգալիորեն ավելի մեծ է, քան պարզ տոկոսի դեպքում ստացված գումարը։

A = P(1+r)^t

1001+0.0820 = 466 դոլար

Ժամանակի դերը

Արի դիտարկենք ավելի կարճ ժամանակահատված՝ 3 տարի։

Պարզ տոկոս.

100(1 + 0.1 × 3) = 130 դոլար

Բարդ տոկոս.

1001+0.083 = 126 դոլար

Այս դեպքում պարզ տոկոսը փոքր տարբերությամբ ավելի շահավետ է։

Սա ցույց է տալիս կարևոր սկզբունք. բարդ տոկոսների իրական ուժը դրսևորվում է երկարաժամկետ հեռանկարում։

Յուրաքանչյուր կոմպաունդինգի շրջանից հետո այն գումարը, որի վրա հաշվարկվում են եկամուտները, մեծանում է։ Ժամանակի ընթացքում այդ գումարը ավելի արագ է աճում, և աճը սկսում է արագանալ։

Սկզբնական տարիներին կոմպաունդինգի ազդեցությունը կարող է փոքր թվալ, սակայն երկար ժամանակ անց կուտակված տոկոսներն իրենք են սկսում ստեղծել զգալի եկամուտներ։ Այս երևույթը հանգեցնում է էքսպոնենցիալ աճի, երբ յուրաքանչյուր հաջորդ ժամանակահատվածում աճը ավելի մեծ է լինում։
 

Կիրառումը ֆոնդային շուկայում

Կոմպաունդինգի գաղափարը հատկապես կարևոր է ֆոնդային շուկայում ներդրումների ժամանակ։

Այս սկզբունքը լայնորեն օգտագործվում է համակարգային ներդրման ռազմավարության մեջ, որը հաճախ կոչվում է Systematic Investment Plan (SIP)։

Այս ռազմավարության դեպքում ներդրողը պարբերաբար, օրինակ՝ ամեն ամիս, կատարում է նույն չափի գումարի ներդրում։
 

Արի դիտարկենք Mastercard (MA) ընկերության բաժնետոմսը։

Պատկերացնենք, որ դու Mastercard-ի IPO-ից սկսած՝ ամեն ամիս ներդրել ես 100 դոլար։

Քո ներդրումներն աճում են գծային ձևով, քանի որ դու ամեն ամիս նույն չափի գումարի ներդրում ես անում։ Սակայն քո եկամուտները աճում են կոմպաունդինգի սկզբունքով, քանի որ բաժնետոմսի գինը ժամանակի ընթացքում բարձրանում է։

Յուրաքանչյուր տոկոսային աճ հաշվարկվում է ավելի մեծ ներդրված գումարի վրա, քանի որ նախորդ տարիների եկամուտները նույնպես շարունակում են աշխատել։ Այդպիսով՝ ստեղծվում է նույն կոմպաունդինգի ազդեցությունը, ինչ բարդ տոկոսների դեպքում։
 

Այս ռազմավարությունը կարող է կիրառվել նաև դիվերսիֆիկացված ETF-ների կամ ամբողջական ինդեքսների դեպքում, քանի որ մեկ ընկերության բաժնետոմսի վրա հիմնված ներդրումը կարող է լինել ավելի ռիսկային։

Եզրակացություն

Պարզ և բարդ տոկոսադրույքների տարբերությունն ընկալելը ֆինանսական գրագիտության հիմնաքարն է։ Սա պարզապես մաթեմատիկական հաշվարկ չէ, այլ ռազմավարական մտածելակերպ, որը թույլ է տալիս գնահատել ժամանակի արժեքը և կայացնել գիտակցված որոշումներ։

Պարզ տոկոսն ապահովում է կայուն և կանխատեսելի աճ, մինչդեռ բարդ տոկոսը հնարավորություն է տալիս կապիտալին աճելու էքսպոնենցիալ կերպով երկար ժամանակահատվածում։

Ներդրողների համար, հատկապես ֆոնդային շուկայում, կոմպաունդինգի ազդեցությունը հասկանալը կարող է զգալիորեն փոխել երկարաժամկետ արդյունքները։ Համակարգային ներդրման նման ռազմավարությունները հնարավորություն են տալիս աստիճանաբար կառուցելու կապիտալ և օգտագործելու կոմպաունդինգի ուժը։

Սկսենք քո ներդրումային ճանապարհը հենց հիմա

Մենք պատրաստ ենք լինել քո վստահելի գործընկերը և աջակցել յուրաքանչյուր քայլում՝ օգնելով կայացնել ֆինանսական ճիշտ որոշումներ։

Ինչպե՞ս կապ հաստատել մեզ հետ.

• Անվճար խորհրդատվություն. Լրացրու քո տվյալները՝ հղում, և մեր մասնագետը կապ կհաստատի քեզ հետ։
• Անհատական կապ բրոքերի հետ. Կապ հաստատիր մեր մասնագետների հետ հետևյալ հեռախոսահամարներով՝

+374 10 51 31 69

+374 10 51 31 70